autyzm, mit, Szczepienia, szczepienia ochronne     |         |    
    |    

Teoria wiążąca szczepienia z autyzmem była oszustwem

Mit o związku szczepień z autyzmem pokutuje od dawna. Aż trudno uwierzyć, że u jego źródeł leży jedna, fałszywa publikacja z 1998 r. zamieszczona na łamach naukowego czasopisma „The Lancet”. Autorem tego mitu był nieznany wówczas chirurg – naukowiec dr Andrew Wakefield.

Czym jest autyzm?

Autyzm to całościowe zaburzenie rozwoju przejawiające się nieprawidłowym funkcjonowaniem we wszystkich obszarach rozwoju, m.in. zaburzeniami zdolności komunikacji i brakiem interakcji ze społeczeństwem. Przyczyny autyzmu nie są do końca znane, a ujawnia się on zazwyczaj między 18 a 24 miesiącem życia dziecka. Czas ten zbiega się z okresem podania szczepionki MMR (przeciwko odrze, śwince i różyczce), dlatego fałszywa teoria  Wakefielda  mogła początkowo wydawać się prawdopodobna. Dziś po wielu dziesiątkach badań weryfikujących tę zależność ostatecznie potwierdzono, że nie ma już jednak żadnych wątpliwości, iż szczepionki nie mają żadnego związku
z autyzmem. 

Skąd wziął się mit o związku szczepień z autyzmem?

Jak zatem doszło do rozpowszechnienia tego nieprawdziwego poglądu i dlaczego aż do dziś przeciwnicy szczepień powołują się na te fałszywe argumenty?

By poznać kulisy sprawy, należy cofnąć się do 1995 r., gdy Andrew Wakefield z Royal Free Medical School w Londynie rozpoczął prace zmierzające do udowodnienia związku między szczepionką MMR a chorobą Crohna. Już na tym etapie sponsorem badań Wakefielda była organizacja JABS, zrzeszająca rodziców chcących pozwać firmy farmaceutyczne o odszkodowania za choroby rzekomo wywołane przez szczepionki. Fakt ten był pierwszym sygnałem, że Wakefield próbował dostosowywać swoje badania do z góry postawionych tez.

Wakefield fałszuje wyniki badań

Pierwsi pacjenci do badań byli kierowani przez tę samą sponsorującą go organizację, a teza o związku szczepień z chorobą Crohna była gotowa już siedem miesięcy przed poddaniem pierwszego z dzieci jakimkolwiek badaniom. Należy zaznaczyć, że grupa poddana badaniom nie była miarodajna – łącznie testom poddano tylko 12 dzieci, z czego aż 5 już przed szczepieniami wykazywało różne niepokojące objawy neurologiczne i kłopoty ze zdrowiem, m.in. opóźnienia w rozwoju. 

Dodatkowo Wakefield już na początkowym etapie pracy zaczął fałszować dowody. Przeinaczał fakty, np. matka jednego z dzieci poinformowała go, że niepokojące objawy u dziecka zaczęły się pojawiać po 6 miesiącach od szczepienia, a Wakefield napisał, że miało to miejsce już 6 dni od szczepienia. Podobnych celowych uchybień było w jego pracy bardzo dużo.  Wakefield twierdził np., że 12 dzieci miało autyzm, a w rzeczywistości na tę chorobę cierpiało tylko jedno z nich.

Co najważniejsze Wakefield sfałszował również wyniki swoich badań: po zbadaniu wycinków z jelit dzieci zmanipulował opisy, np. przypadek braku stwierdzonych zmian, określił  jako „niespecyficzny stan zapalny”.  Kilka lat potem, po kolejnym zbadaniu wycinków, okazało się, że takie stwierdzenia były zupełnie bezpodstawne, bowiem w pobranych wycinkach nie było żadnych niepokojących zmian.

Nowa hipoteza Wakefielda

Gdy podczas badań  doktorowi nie udało  się wykazać związku między szczepieniem, a chorobą Crohna, Wakefield zmodyfikował swoją hipotezę  i ogłosił, że odkrył nowy zespół chorobowy łączący chorobę jelit z autyzmem. Zespół ten miał być jego zdaniem wywoływany przez podanie szczepienia MMR.

Publikacja artykułu w prestiżowym czasopiśmie „The Lancet” wywołała zainteresowanie mediów i przyniosła A. Wakefieldowi popularność wśród ruchów przeciwnych szczepieniom. Wakefield, wykorzystując podważone przez swoją pracę zaufanie do ogólnodostępnych szczepionek,  planował rozpocząć produkcję leków immunologicznych i nowej, rzekomo lepszej szczepionki przeciw odrze. Z planów biznesowych Wakefielda nic nie wyszło, ponieważ nie znalazł sponsorów. Od tego czasu badacz zaczął rozprzestrzeniać pogłoski o teorii spiskowej, jakoby próbowano zapobiec jego kolejnym publikacjom.

Wakefied pozbawiony praw do wykonywania zawodu lekarza

Z czasem środowisko naukowe zaczęło odkrywać prawdę o fałszerstwach Wakefielda.  Udowodniono, że badania były wykonywane nierzetelnie i bez należytej kontroli, a wyciągane wnioski fałszywe. Po wielu latach obalenie tez Wakefielda  zostało poparte wyrokiem sądu, który za oszustwo i złamanie etyki zawodowej pozbawił go praw do wykonywania zawodu. Po zakończeniu procesu, chcąc zapobiec rozprzestrzenianiu się fałszywych informacji, czasopismo „ The Lancet” zdecydowało się na usunięcie kłamliwej publikacji ze swojego archiwum. Proces sądowy trwał wiele lat i mimo udowodnionego oszustwa, publikacja Wakefielda przez długi czas skutkowała podważeniem zaufania do szczepień.
Wakefield nigdy nie zdecydował się powtórzyć swoich badań, mimo że otrzymał na nie granty.
Nigdy też nie odniósł się do żadnych zarzutów. Wielu naukowców na całym świecie wielokrotnie powtarzało jego badania. Żadne z rzetelnych źródeł nigdy nie potwierdziło jego teorii. Długi czas procesu i późna reakcja czasopisma „The Lancet” spowodowała, że rozpowszechnianie się tego mitu trwało wiele lat. Być może właśnie dlatego, mimo całkowitego obalenia tez Wakefielda, stworzony przez niego mit o szkodliwości szczepień pokutuje aż do dziś.

Konsultacja merytoryczna dr n. med. Ernest Kuchar

 

Źródła:

  1. Aleksandra Słopiecka , Elżbieta Kwiecień, Przyczyny negatywnych postaw ludności wobec szczepień, Hygeia Public Health  2014, 49(4): 685-689. http://www.h-ph.pl/pdf/hyg-2014/hyg-2014-4-685.pdf (dostęp 21.04.2016 godz. 12.20)
  2. Katarzyna Jaroszewska, Anna Marciniak, Maciej Gawlak, Katarzyna Życińska, Kazimierz Wardyn, Aneta Nitsch-Osuch, Postrzeganie aktywności ruchów antyszczepionkowych przez rodziców małych dzieci, Borgis – Postępy Nauk Medycznych 9/2014, s. 617-621. http://www.czytelniamedyczna.pl/4929,postrzeganie-aktywnosci-ruchow-antyszczepionkowych-przez-rodzicow-malych-dzieci.html (dostęp 21.04.2016 godz. 12.30)
  3. http://pediatria.mp.pl/szczepieniaochronne/show.html?id=59132 (dostęp 21.04.2016 godz. 13.02)
  4. http://nauka.newsweek.pl/szczepionki-a-autyzm-czy-szczepic-dzieci-newsweek-pl,artykuly,282792,1.html (dostęp 21.04.2016 godz. 13.05)
  5. http://wyborcza.pl
    /1,75476,9162741,Dramat_wedlug_dr__Andrew_Wakefielda.html?disableRedirects=true
    (dostęp 21.04.2016 godz. 13.06)
  6. http://wyborcza.pl/1,75248,7521832,Szczepionki_nie_powoduja_autyzmu___Lancet__przyznal.html?disableRedirects=true (dostęp 21.04.2016 godz. 13.00)
  7. http://szczepienia.pzh.gov.pl/main.php?p=1&id=942 (dostęp 21.04.2016, 13:05)
  8. http://www.kta.krakow.pl/2010/02/szczepionka-mmr-a-autyzm-ostateczne-rozstrzygniecie/ (dostęp 21.04.2016 12:50)
  9. http://pediatria.mp.pl/szczepieniaochronne/show.html?id=59132 (dostęp 20.04.2016 16:02)
  10. http://www.rynekaptek.pl/farmakologia/motywem-sfalszowania-badan-przez-wakefielda-byly-pieniadze,13257.html (dostęp 21.04.2016 13: 10)
  11. http://www.termedia.pl/mz/Antyszczepionkowcy-ruch-oparty-o-naciagane-badania,18422.html (dostęp 21.04.2016 13:20)
  12. http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2014/10/pnm_2014_617-621.pdf
  13. Katarzyna Jaroszewska, Anna Marciniak, Maciej Gawlak, Katarzyna Życińska, Kazimierz Wardyn, Aneta Nitsch-Osuch, Postrzeganie aktywności ruchów antyszczepionkowych przez rodziców małych dzieci, Borgis – Postępy Nauk Medycznych 9/2014, s. 617-621.
  14. http://www.czytelniamedyczna.pl/4929,postrzeganie-aktywnosci-ruchow-antyszczepionkowych-przez-rodzicow-malych-dzieci.html (dostęp 21.04.2016 13: 15)
  15. Mrożek-Budzyn, Dorota, Agnieszka Kiełtyka, and Renata Majewska. „Brak związku między szczepieniami skojarzoną szczepionką przeciw odrze, śwince i różyczce (mmr) a występowaniem autyzmu u dzieci–wyniki badania kliniczno-kontrolnego.” Przegl  Epidemiol 63.1 (2009): 107-12.
  16. Mrożek-Budzyn, Dorota, et al. „Brak związku między ekspozycją na szczepionki zawierające Tiomersal i rozwojem autyzmu u dzieci.” Przegląd Epidemiologiczny 65 (2011): 491-495.
  17. Gerber, J. „Szczepienia a autyzm–historia zmieniających się hipotez.” Med Prakt Pediatria 2 (2010): 49-59.
  18. Mrożek-Budzyn, D. „Kiełtyka A. Zależność między realizacją szczepień skojarzoną szczepionką przeciw odrze śwince i różyczce a liczbą rozpoznawanych przypadków autyzmu u dzieci.” Przegl Epidemiol 62 (2008): 597-604.

 

PARTNERZY

Akcję społeczną „Zaszczep się wiedzą” wspierają:

PATRONI MEDIALNI