dzieci, kalendarz szczepień, sczepienia ochronne, szczepienia ochronne, szczepionki     |     26.02.2017     |    
    |    

Zgoda na szczepienia w polskim prawie

Co to znaczy, że szczepienia są obowiązkowe? Czy zgoda na szczepienie jest konieczna i co się stanie, kiedy rodzic powie „nie”? Te pytanie zadaje sobie wielu rodziców, a znalezienie wiarygodnych informacji w gąszczu internetowych forów to nie lada sztuka. Dlatego zebraliśmy fakty opisujące stan prawny dotyczący szczepień. Poniżej zgodna z polskim prawem odpowiedź na ważne pytania o aspekt prawny obowiązku szczepień w Polsce.

W naszym kraju zasady przeprowadzania szczepień ochronnych oraz ich finansowania reguluje Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi[1]. Koszty przeprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych natomiast są finansowane na zasadach opisanych w Ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Na stronach Głównego Inspektora Sanitarnego co roku, do końca października, ogłaszany jest Program Szczepień Ochronnych (PSO), który będzie obowiązywał do stycznia roku następnego. Na stronach GIS znajduje się również aktualny kalendarz szczepień na dany rok oraz informacje dotyczące szczepień zalecanych[2].

Wymóg zgody pacjenta

            Każde szczepienie, zarówno zalecane, jak i obowiązkowe, powinno być poprzedzone wyrażeniem zgody na wykonanie procedury medycznej. W przypadku dzieci do lat 16 zgodę wyrażają rodzice lub prawni (albo faktyczni) opiekunowie, zaś po ukończeniu przez dziecko 16 lat wymagana jest również zgoda dziecka. „Fakt, iż istnieje obowiązek poddania się określonym szczepieniom ochronnym nie uprawnia do dokonania takiego zabiegu bez wiedzy lub zgody osoby uprawnionej albo wbrew jej woli -wyjaśnia doktor Anna Augustynowicz, prawnik z Zakładu Zdrowia Publicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. W przypadku, gdy rodzic odmawia zgody na wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego możliwe jest zastosowanie wobec niego sankcji, które przymuszą go do poddania dziecka zabiegowi. Pamiętać jednakże należy, że nawet w odniesieniu do osób ustawowo poddanych określonym obowiązkom nie można rezygnować z odebrania od nich zgody na określone działania. Ponieważ szczepienia ochronne nie są zabiegami stwarzającymi podwyższone ryzyko dla pacjenta nie jest wymagane zachowanie szczególnej formy zgody (pisemnej). Niewątpliwie jednak w razie sporu, mając na uwadze treść art. 6 Kodeksu cywilnego, zachowanie formy pisemnej ułatwi lekarzowi udowodnienie faktu  wykonania szczepienia ochronnego za zgodą uprawnionego podmiotu” – dodaje.

 Brak zgody i jego konsekwencje

Ustawodawca odpowiedzialnością za wypełnienie obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, czyli również obowiązku poddania szczepieniom ochronnym, w przypadku osób nie posiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, obciążył osobę sprawującą prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego. Wykonanie tego obowiązku jest zabezpieczone przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy Kodeks wykroczeń. Na podstawie art. 115 ust. 2 Kodeksu wykroczeń kto, sprawując pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, pomimo zastosowania środków egzekucji administracyjnej, nie poddaje jej określonemu obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu podlega karze grzywny do 1 500 zł lub karze nagany. Jeżeli chodzi o środki egzekucji administracyjnej, które muszą poprzedzać wymierzenie kary grzywny lub nagany zostały one określone w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

W artykule naukowym „Aspekty prawne obowiązkowych szczepień u dzieci”[3], który ukazał się w 2013 roku w czasopiśmie „Pediatria polska” autorki podsumowują zagadnienie obowiązkowych szczepień, wolności jednostki i zdrowia publicznego w następujący sposób: „Obecnie zdecydowanie przeważa opinia, że zdrowie jest dobrem wspólnym i że korzystają ze zdrowia nie tylko osoby indywidualne, które potrzebują świadczeń medycznych, ale całe społeczności. Stąd w przepisach dotyczących szczepień ochronnych, ze względu na ich prewencyjny charakter, można znaleźć (…) ograniczenia konstytucyjnie gwarantowanych wartości”. Innymi słowy: obowiązek szczepień ma na celu wspieranie zdrowia całej populacji i zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób, a tylko od naszej postawy, naszej dbałości o dobro wspólne, jakim jest zdrowie wszystkich obywateli Polski, zależy, czy uda się zapobiec powrotowi groźnych epidemii. Dbać o zdrowie własne i dziecka, to również dbać o zdrowie populacji, w której ono żyje.

[1]http://szczepienia.gis.gov.pl/index.php/lekarze_i_pielegniarki/finansowanie_szczepien_ochronnych

[2]http://szczepienia.gis.gov.pl/index.php/rodzice_i_opiekunowie/szczepienia_obowiazkowe

[3]Anna Augustynowicz, Iwona Wrzesińska-Wal, „Aspekty prawne obowiązkowych szczepień ochronnych u dzieci”, Pediatria polska, 88 (2013), str. 120-126

PARTNERZY

Akcję społeczną „Zaszczep się wiedzą” wspierają:

PATRONI MEDIALNI