Tło Hero

Meningokoki

MENINGOKOKI

Meningokoki to bakterie, które są przyczyną zapalenia opon mózgowo rdzeniowych, mózgu oraz tzw. inwazyjnej choroby meningokokowej: posocznicy z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych. Bakterie te występują w kilku serotypach, w zależności od rejonu świata: B, C, A, Y, W-135. Ważne jest szybkie podjęcie leczenia, gdyż za późno rozpoczęte w 70-78% przypadków prowadzi do śmierci.

Jakie są objawy?

  • Pierwsze objawy przypominają grypę: gorączka, drażliwość, wymioty, brak apetytu, senność, wzmożone pragnienie
  • Charakterystyczna wysypka wybroczynowa
  • Biegunka, bladość, trudności w oddychaniu
  • Ból nóg, obniżone napięcie mięśniowe
  • Zimne dłonie i stopy
  • Światłowstręt, utrata przytomności
  • Sztywność karku, drgawki

Jakie skutki pozostawiają meningokoki?

  • Zapalenie opon mózgowo rdzeniowych (ZOMR)
  • Sepsa (posocznica)
  • Zapalenie ropne stawów
  • Zapalenie płuc
  • Zapalenie osierdzia i wsierdzia
  • Zapalenie szpiku kostnego
  • Zapalenie ucha środkowego, gardła
  • Zakażenia w obrębie układu moczowo płciowego i miednicy małej
  • Zgon (śmiertelność może sięgać nawet do 70-80%)

Skąd wiadomo, że to właśnie zakażenie meningokokowe?

Charakterystycznym, ale nie zawsze obecnym objawem rozwijającej się inwazyjnej choroby meningokokowej jest wysypka wybroczynowa, nieblednąca pod naciskiem (można wykonać tak zwany test szklankowy polegający na przyłożeniu szklanki do wysypki i sprawdzeniu, czy zblednie pod jej naciskiem).

Jak można się zarazić?

Zakażenie odbywa się drogą kropelkową – poprzez kontakt z wydzieliną chorego lub nosiciela, np. podczas kaszlu, kichania, pocałunku czy korzystania ze wspólnych sztućców lub naczyń. Podawania niemowlęciu oblizanego przez osobę dorosłą smoczka lub łyżeczki

Gdzie występuje ryzyko zakażenia?

Ryzyko zakażenia meningokokami występuje na całym świecie. Podróże i przebywanie w dużych skupiskach ludzi sprzyjają szerzeniu się zakażenia. Podróżni powinni szczególnie uważać w Arabii Saudyjskiej i krajach Afryki Subsaharyjskiej: Etiopia, Sudan, Czad, Republika Środkowoafrykańska, Nigeria, Niger, Mali, Burkina Faso, Benin, Ghana, Wybrzeże Kości Słoniowej, Gwinea, Senegal, Gambia, Gwinea Bissau (jest to tzw. ‘’meningitis belt’’, gdzie ryzyko epidemii jest bardzo wysokie. W rejonach tych występują głównie meningokoki serotyp A, ale także C,Y,W-135. W krajach europejskich dominuje serotyp B i C).

Jak zapobiegać?

Profilaktyka zachorowań, wywołanych przez meningokoki, polega głównie na szczepieniu. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową i przez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną, dlatego też szczególnie narażone są osoby przebywające w dużych skupiskach ludności miejscowej (tłoczne poczekalnie, hostele, szkoły, internaty). Szczepienie przeciwko meningokokom zaleca się osobom podróżującym do krajów zagrożonych w Afryce, szczególnie od listopada do maja w porze suchej, a także przed podróżą w inne regiony, w przypadku epidemii. Szczepienia zalecane są również uczniom, studentom wyjeżdżającym do internatów, akademików, na wolontariat do krajów europejskich, USA, krajów afrykańskich i azjatyckich.
Szczepienie przeciw serotypowi C znajduje się w kalendarzach szczepień wszystkich krajów europejskich. Lekarze zalecają też dla dzieci i młodzieży szczepionkę zawierająca serotyp B.
Przy wyjazdach poza Europę lekarze zalecają szczepionkę czterowalnetną chroniącą przed meningokokami serotyp A,C,Y,W-135.

Materiały źródłowe

  1. Stryczyńska-Kazubska J,Małecka I, Wysocki J. Zakażenie meningokokowe – aktualne dane epidemiologiczne, możliwości terapii i profi laktyki. Zakażenia 2012; 6: 64-70.
  2. World Health Organization. Meningococcal meningitis, fact sheet No141, Listopad 2012. Available at: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs141/en (dostęp na dzień 2.06.2013r.).
  3. Skoczyńska A, Hryniewicz W. Zakażenia meningokokowe. Pol Merk Lek 2012; XXXII; 191, 283-5
  4. Duszczyk E., Meningokoki pod kontrolą Medical Tribune (przedruk z nr 9/2013).
  5. Stryczyńska-Kazubska J,Małecka I, Wysocki J. Zakażenie meningokokowe – aktualne dane epidemiologiczne, możliwości terapii i profilaktyki. Zakażenia 2012; 6: 64-70.
  6. Skoczyńska A, Kuch A, Waśko I et al. Inwazyjna choroba meningokokowa u chorych poniżej 20. roku życia w Polsce w latach 2009-2011. Pediatr Pol 2012; 87: 438-443.
  7. Skoczyńska A, Hryniewicz W. Zakażenia meningokokowe. Pol Merk Lek 2012; XXXII; 191, 283-5.
  8. KOROUN, Inwazyjna choroba meningokokowa w Polsce. Wybrane dane KOROUN. Warszawa 2014, dostępne na: http://www.koroun.edu.pl/pdf/ICHM11-04.pdf [02.04.2015].
  9. Duszczyk E., Meningokoki pod kontrolą Medical Tribune (przedruk z nr 9/2013).
  10. http://szczepienia.pzh.gov.pl/main.php?p=3&id=135
  11. Jackowska, Teresa, et al. „Zapobieganie zakażeniom meningokokowym–jak stosować obecnie dostępne szczepionki.”Pediatria Polska 2 (2014): 75-81.
  12. Jackowska, Teresa, and Monika Grzelczyk-Wielgórska. „Skuteczność i bezpieczeństwo szczepionki przeciwko meningokokom grupy C skoniugowanej z toksoidem tężcowym stosowanej łącznie z innymi szczepionkami–przegląd piśmiennictwa.”Przegląd Epidemiologiczny 64 (2010): 99-103.