CHOROBY TROPIKALNE

TĘŻĘC

Czym jest tężec?

Tężec jest ostrą chorobą zakaźną układu nerwowego, spowodowaną działaniem toksyny tężcowej. Za uwolnienie w organizmie toksyny odpowiada laseczka tężca (Clostridium tetani), która dostaje się do rany z ziemią. Po wniknięciu do organizmu produkuje silną truciznę – tetanospazminę. Toksyna uszkadza centralny układ nerwowy, dochodzi do zwiększenia napięcia mięśniowego, a także bolesnych i długotrwałych skurczów różnych grup mięśniowych. Poważną konsekwencją mogą być skurcze mięśni oddechowych i krtani, które prowadzą do ostrej niewydolności oddechowej. Zakażenie jest bardzo niebezpieczne. W niektórych przypadkach może prowadzić do zgonu.

Jakie są objawy?

  • Uczucie rozbicia, bezsenność, bóle głowy, pocenie, zaczerwienienie twarzy,
    szczękościsk, skurcze obejmujące stopniowo mięśnie karku, klatki piersiowej, grzbietu i kończyn
  • Napady „prężenia”, trwającego 5-10 sekund, wywoływanego bodźcami zewnętrznymi: hałasem i dotykiem. Typowy obraz objawów to zaciśnięte zęby, szyja i plecy wygięte ku tyłowi w postaci łuku, napięty brzuch, wyprostowane kończyny dolne
  • Porażenia mimicznych mięśni twarzy, czyli tzw. sardonicznego śmiechu (twarz z wysuniętym „ryjkiem”, przymkniętymi oczami i pomarszczonym czołem)
  • Zaburzenia ciśnienia tętniczego krwi, krążenia obwodowego oraz napadów potliwości
  • Złamania, nadciśnienie, zatorowość płucna, zachłystowe zapalenie płuc
  • Zgon

Jak rozpoznaje się tężec?

Poprzez wywiad chorobowy i występowanie charakterystycznych objawów klinicznych, które wskazują na wcześniejsze zranienie, z możliwością dostania się do rany przetrwalników tężca.

Jakie skutki pozostawia tężec?

Toksyny wytworzone przez zarodniki tężca uszkadzają układ nerwowy. Nieleczony tężec w 90% prowadzi do zgonu. Leczenie kliniczne nie gwarantuje wyleczenia, umiera 30% z leczonych pacjentów.

Jak można się zarazić?

Głównym miejscem zakażenia są gleba i odchody zwierząt (gdzie zarodniki tężca przeżywają latami). Do zarażenia dochodzi podczas kontaktu rany z zakażoną glebą, kurzem, błotem. Rozwojowi zarodników sprzyjają szczególnie rany głębokie i kłute, z obecnością ciała obcego.

Gdzie występuje ryzyko zakażenia?

Laseczki tężca (Clostridium tetani) występują w glebie we wszystkich regionach świata.
W Polsce dzięki szczepieniom ilość zachorowań od wielu lat jest nieduża, od kilkunastu do kilkudziesięciu przypadków rocznie (w 2012 roku 19 przypadków, z których 6 osób zmarło; w 2013 roku 14 przypadków, w tym 7 zgonów; w 2014 roku 13 przypadków).

Jak zapobiegać?

Jedyną metodą zapobiegania są szczepienia przeciwtężcowe, potwierdzone ok. 100% skutecznością.
W Polsce szczepienie przeciw tężcowi jest obowiązkowe dla dzieci i młodzieży do lat 19. Osobom dorosłym powyżej 19. roku życia (szczepionym podstawowo) zaleca się pojedyncze dawki przypominające co 10 lat, a nieszczepionym w przeszłości – szczepienie podstawowe składające się z 3 dawek. Ponadto, szczepienia zalecane są osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia (np. w ogrodzie) są narażone na zakażenia. Ochrona ta wystarcza na 10 lat.

Do wyboru jest szczepionka pojedyncza przeciw tężcowi, ale częściej lekarze zalecają szczepionkę skojarzoną przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi.
Po zranieniu i zanieczyszczeniu rany lekarz zastosuje odpowiednią profilaktykę tężca, w zależności od wcześniej stosowanego szczepienia.

    |    

Jeśli masz dodatkowe pytania dotyczące szczepień, skontaktuj się z lekarzem Podstawowej Opieki Zdrowotnej
lub Ministerstwem Zdrowia, Głównym Ispektoratem SanitarnymNarodowym Instytutem Zdrowia - Państwowym Zakładem Higieny.

PARTNERZY

Akcję społeczną „Zaszczep się wiedzą” wspierają:

PATRONI MEDIALNI