12.11.2020

Światowy Dzień Zapalenia Płuc – zaszczep się przeciw pneumokokom

12 listopada obchodzimy Światowy Dzień Zapalenia Płuc. To bardzo groźna, często niesłusznie lekceważona choroba, która poważnie zagraża życiu. Zakażenia wywołane przez Streptococcus pneumoniae  są bardzo niebezpieczne zarówno dla dzieci jak i dorosłych. Tylko w Polsce w 2018 roku była przyczyną śmierci ponad 17 tysięcy osób. Eksperci zwracają uwagę na problem utrzymującej się wysokiej ilości zakażeń, które można nie tylko skutecznie leczyć, ale przede wszystkim im zapobiegać.

Zapalenie płuc ma długą historię: już w starożytności lekarze – w tym m.in. Hipokrates, uznawany za ojca medycyny – przedstawiali zgodny ze współczesnymi obserwacjami obraz kliniczny tej choroby. Choć została opisana jeszcze przed naszą erą, to diagnoza znacznie dłużej była niemal równoznaczna z wyrokiem śmierci. Jeszcze w 1965 roku współczynnik umieralności na zapalenie płuc w grupie niemowląt w Polsce wynosił 756 na 100 000, natomiast w 2018 roku – 12,1 na 100 000.

Mimo coraz lepszych metod leczenia zapalenie płuc wciąż stanowi zagrożenie zarówno dla dzieci, jak i osób dorosłych. Wśród grup szczególnie podatnych na zakażenie eksperci wyróżniają niemowlęta i dzieci poniżej piątego roku życia. Zachorowanie jest dla nich w większości przypadków równoznaczne z pobytem w szpitalu. Zakażenia pneumokokowe stanowią również istotny problem medyczny w populacji osób dorosłych. Szczególnie narażone są osoby po 50 r.ż., a także z osłabionym układem odpornościowym (m.in.: chorobami nowotworowymi, zakażeniem HIV, brakiem śledziony i innych), przewlekle chorym, cierpiącym na choroby serca, płuc, cukrzycę, na przewlekłe schorzenia wątroby i nerek oraz  nadużywające alkoholu i palące papierosy. Zapalenie płuc stanowi ok. 50% hospitalizacji z powodu chorób układu oddechowego u osób dorosłych w Polsce. W 2019 blisko 60 tys. osób dorosłych było hospitalizowanych z powodu zapalenie płuc. Typowe objawy kliniczne zapalenia płuc to kaszel, gorączka, dreszcze, poty i ból w klatce piersiowej (zazwyczaj nasilający się przy kaszlu i głębokim oddychaniu).

- Większość dzieci przechodzi w zapalenie płuc ze zwykłego, wydawałoby się niepoważnego, przeziębienia, czy też innych chorób górnych dróg oddechowych, na przykład zapalenia oskrzeli – wyjaśnia w rozmowie z portalem www.zaszczepsiewiedza.pl pediatra Alicja Sapała-Smoczyńska z Medicover Polska. – Nie brak jednak w mojej praktyce również zapaleń płuc, które nie były poprzedzone przeziębieniem. Wtedy często mają one etiologię bakteryjną, a towarzyszy im bardzo wysoka gorączka. Mimo iż w większości przypadków zapalenia płuc udaje się po podaniu odpowiednich leków wyleczyć, to jednak zdarzają się powikłania, a część z nich, jak na przykład niewydolność oddechowa, może okazać się bardzo groźna, szczególnie dla małych dzieci. Hospitalizacja dzieci, które zachorowały na zapalenie płuc, zdarza się, w porównaniu z innymi chorobami, dość często.

Zapalenia płuc dzielimy na szpitalne oraz pozaszpitalne. Bakterią, która powoduje ponad 2/3 tych drugich jest dwoinka zapalenia płuc (Streptococcus pneumoniae). To wyjątkowo groźny drobnoustrój -  z powodu zakażeń nim wywołanych co roku umiera ponad 1,5 miliona osób.Eksperci zwracają uwagę, że higiena jest bardzo istotna przy ograniczaniu zakażeń, jednak mycie rąk nie zagwarantuje nam ochrony przed tak powszechnie występującą bakterią.

Jedyną skuteczną formą profilaktyki są szczepienia. Od kilku lat szczepienie przeciw pneumokokom jest częścią Programu Obowiązkowych Szczepień Ochronnych. Pamiętajmy jednak, że szczepienia dla dorosłych nie są mniej ważne niż szczepienia dzieci. Wiele chorób zakaźnych jest bowiem groźnych dla dorosłych i może u nich wywoływać nawet większe powikłania niż u dzieci. Dodatkowo, z wiekiem, układ odpornościowy staje się coraz mniej wydajny, dlatego osoby starsze mogą być bardziej podatne np. na zakażenia pneumokokowe, grypę czy krztusiec. Przeciwko każdej ze wspomnianych chorób można się zaszczepić. To szczególnie ważne w czasie pandemii COVID-19.

Materiały źródłowe

[1] https://www.igichp.edu.pl/wp-content/uploads/2020/06/biuletyn_2020.pdf

[2] https://www.igichp.edu.pl/wp-content/uploads/2020/06/biuletyn_2020.pdf

[3] https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/pneumokoki/

[4] Wysocki J, Mrukowicz J. Immunoprofilaktyka chorób zakaźnych u dorosłych. Medycyna Praktyczna 12 sierpnia 2019.