Fakty i mity

Fakt Mit
Szczepienie przeciwko HPV jest niebezpieczne i prowadzi do poważnych powikłań

Informacje o częstych, ciężkich NOP-ach po podaniu szczepionek przeciwko HPV są niezgodne z wynikami badań. Najczęstszymi efektami ubocznymi zgłaszanymi po podaniu szczepionki dziewięciowalentnej przeciwko HPV były: opuchlizna, rumień i niewielki ból w miejscu podania szczepionki.  W przypadku szczepionek dwuwalentnej i czterowalentnej było to: zaczerwienienie i ból w miejscu wkłucia, zawroty głowy, omdlenia, nudności i ból głowy.

Dzieci, u których wystąpiły odczyny poszczepienne, nie powinny być szczepione na inne choroby

Wystąpienie – poza poważnym – niepożądanego odczynu poszczepiennego po jednej szczepionce nie wpływa na możliwość wystąpienia NOP po podaniu innej szczepionki. Jeżeli jednak wystąpi odczyn ciężki (w szczególności na podłożu alergicznym) dalsze szczepienia powinny być skonsultowane z lekarzem; istnieje wówczas możliwość uczulenia na składniki więcej niż jednej szczepionki.

Szczepienie noworodków niszczy ich naturalną odporność?

W wielu przypadkach zakażeń (np. tężcem) nie dochodzi do naturalnej produkcji przeciwciał. Ponadto, układ immunologiczny dziecka zawiera milionową liczbę potencjalnych komórek pamięci, które „uczą się” reagować w określony sposób na drobnoustroje. Antygeny zawarte w szczepionkach zawierają ich śladową ilość, przez co nie stanowią zagrożenia dla układu immunologicznego, a równocześnie pozwalają organizmowi wytworzyć odporność.

Rotawirusy: warto szczepić przeciwko nim dzieci?

Zakażenie wywołane rotawirusami prowadzi do gorączki, biegunki i wymiotów. W niektórych przypadkach dochodzi do ciężkiego odwodnienia, które jest powodem hospitalizacji.  Szczepienie może ochronić przed zakażeniem lub warunkować jego znacznie łagodniejszy przebieg.

Pneumokoki są bardzo groźne dla osób w każdym wieku?

Pneumokoki są bardzo groźne: wywołują ciężkie zapalenia płuc i ucha środkowego, mogą prowadzić także do sepsy, stanowiącej zagrożenie życia. Szczepionka przeciwko pneumokokom może być podawana już od 6 tygodnia życia; przyjmować ją mogą także osoby dorosłe.

Szczepienie lub przebycie choroby zapewnia odporność na całe życie?

Część szczepień podanych w wieku dziecięcym wymaga przyjmowania dawek przypominających w późniejszych latach życia. Do chorób, na które należy szczepić się regularnie ( min. co 10 lat) należą m.in. tężec, krztusiec i błonica. Osoby dorosłe powinny pamiętać także o szczepieniach przeciwko grypie i pneumokokom, a także wynikających z charakteru wykonywanej pracy.

Uodpornienie za pomocą szczepionki różni się od uodpornienia naturalnego?

Uodpornienie za pomocą szczepionki wiąże się z dużo mniejszym ryzykiem niż to wynikające z przebytej choroby. Przechorowanie danej choroby stwarza wiele zagrożeń dla organizmu, w przeciwieństwie do kontrolowanego procesu wytwarzania odporności wywołanego szczepionką.  Zawarte w szczepionkach drobnoustroje są częściowo unieszkodliwione, całkowicie zabite albo występują zaledwie w postaci małych fragmentów. Ponadto szczepienia stosowane są w momencie kiedy dziecko jest całkowicie zdrowe, a jego układ odpornościowy gotowy na rozpoczęcie walki z osłabionym drobnoustrojem. Modyfikowane drobnoustroje, w przeciwieństwie do ich dzikich szczepów, nie mogą wywołać choroby.  Dlatego są dużo bezpieczniejszą formą nabycia odporności niż przebycie choroby, podczas której może dojść do ciężkich powikłań, znacznie częściej występujących niż niepożądane odczyny poszczepienne.

Reakcja alergiczna na podaną szczepionkę może mieć różny obraz kliniczny?

Reakcja alergiczna w przypadku szczepień może mieć charakter miejscowy lub ogólny. W miejscu szczepienia może wystąpić rumień, obrzęk i bolesność. Na skórze całego ciała lub na ograniczonych jego obszarach może wystąpić wysypka, najczęściej o charakterze plamistym, swędząca, o zmiennej lokalizacji, określana często pokrzywką. Należy jednak pamiętać, że tego typu reakcje mogą również pojawić się po spożyciu pokarmów zawierających alergeny jak np. białko jaja kurzego, żelatyna itp.

Najcięższą reakcją alergiczną na podanie szczepionki jest reakcja anafilaktyczna?

Najcięższą reakcją alergiczną organizmu,  następującą natychmiast po wstrzyknięciu szczepionki, jest wstrząs anafilaktyczny. W najcięższej postaci anafilaksji (wstrząs anafilaktyczny) występuje bladość, spadek ciśnienia tętniczego krwi, poty, przyspieszenie tętna, obrzęki, duszność i utrata przytomności.

Reakcja anafilaktyczna na szczepionkę u dzieci to częste zjawisko?

Reakcja anafilaktyczna u dzieci ma miejsce wyjątkowo rzadko, 1 na 2 miliony dawek. Niezwykle istotna jest wcześniejsza rzetelna kwalifikacja lekarska dziecka do szczepień eliminująca ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznej. W celu zwiększenia stopnia bezpieczeństwa  dzieciom z chorobami alergicznymi często podaje się na kilka dni przed i po szczepieniu preparaty antyhistaminowe. . U dzieci z grup wysokiego ryzyka zaleca się  przeprowadzenie szczepienia w Poradniach Konsultacyjnych Szczepień, a w wyjątkowych przypadkach podczas hospitalizacji w oddziale szpitalnym. Ze względu na ryzyko pojawienia się nagłych reakcji alergicznych wszystkie punkty szczepień wyposażone są w zestaw p/wstrząsowy i sprzęt ratujący życie.

Istnieje potrzeba kontynuacji szczepień przeciw poliomyelitis?

Istnieje potrzeba kontynuacji szczepień przeciw poliomyelitis pomimo, iż w Europie nie odnotowuje się przypadków zachorowań na poliomyelitis wywołanych dzikim wirusem. Nie można z nich jednak całkowicie zrezygnować z dwóch zasadniczych względów. Po pierwsze świat nie jest jeszcze wolny od zachorowań na poliomyelitis. Choć w ostatnich latach, dzięki światowemu programowi eradykacji poliomyelitis, którego celem jest całkowite wyeliminowanie krążenia wirusa w świecie, udało się znacznie zmniejszyć ilość przypadków choroby w krajach endemicznych, istnieje ryzyko, iż wirusy te nadal mogą być przenoszone przez osoby zakażone w inne części globu. Drugim powodem jest krążenie wirusów szczepionkowych w środowisku. Szczepionka doustna doprowadziła do znacznej poprawy sytuacji epidemiologicznej w świecie, ale konsekwencją tego jest występowanie w środowisku wirusów szczepionkowych, w których doszło do pewnych zmian genetycznych. Mogą one wywołać chorobę u nieuodpornionych osób, które nie poddały się szczepieniu.

Dla dziecka lepsze jest nabycie odporności naturalnej przez przebycie choroby zakaźnej zamiast szczepień?

Dla dziecka bezpieczniejsze jest stosowanie szczepionek, które w kontrolowany sposób stymulują układ immunologiczny do wytwarzanie odporności swoistej mającej na celu ochronić przed zakażeniem konkretnym patogenem (wirusem, bakterią). Taka odporność powstaje również po zakażeniu i przebyciu danej choroby zakaźnej. W szczepionce podajemy naturalne antygeny. W zależności od budowy szczepionki, są to wirusy czy bakterie – zabite lub tzw. atenuowane czyli pozbawione zdolności wywołania choroby. W odpowiedzi na szczepienie organizm wytwarza takie same mechanizmy ochronne, jak w przypadku zakażenia – przeciwciała, komórki pamięci. Podając szczepionkę unikamy jednak ryzyka wywołania choroby oraz jej powikłań. Wybieramy właściwy czas, czyli moment, kiedy dziecko jest zdrowe i we właściwym wieku. Narażając dziecko na zakażenie nigdy nie możemy przewidzieć jak będzie przebiegała choroba, czy dojdzie do wystąpienia powikłań, ani kiedy dziecko zachoruje.

W przypadku niektórych chorób, przeciw którym mamy szczepionki, nie mamy skutecznych leków?

W przypadku niektórych chorób medycyna nie dysponuje skutecznym leczeniem. Jest tak np. w przypadku odry. U pacjentów, u których dochodzi do rozwoju bakteryjnego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, najczęściej wywołanego przez pneumokoki, meningokoki czy Haemophilus influenzae B, mimo stosowanego właściwego leczenia w części przypadków dochodzi do poważnych powikłań. Podobnie jest w przypadku ospy wietrznej – bez względu na to czy stosujemy właściwe leki przeciwwirusowe, czy nie leczymy choroby może dojść do zapalenia móżdżku, bądź wtórnych zakażeń bakteryjnych. Mamy więc do wyboru dobrze kontrolowany i poznany sposób uodpornienia za pomocą sprawdzonych, przebadanych szczepionek lub narażenie dziecka na niekontrolowane zakażenie i chorobę.

Istnieje szereg różnych szczepionek finansowanych z budżetu Ministerstwa Zdrowia?

Istnieje szereg zróżnicowanych szczepionek oferowanych w ramach kalendarza szczepień : szczepionki monowalentne (pojedyncze) np. przeciw WZW B, poliomyelitis, Hib oraz skojarzone 3 w jednym np. przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi lub przeciw odrze, śwince i różyczce. Dostępne są również preparaty wysokoskojarzone tzw. 5 w 1 lub 6 w 1. Podając szczepionkę np. 5 w 1 chroni się dziecko przez błonicą, tężcem, krztuścem, Hib, poliomyelitis. W szczepionce 6 w 1 jest jeszcze dodatkowo komponent WZW B.

Dzieci karmione piersią lepiej odpowiadają na szczepienia niż karmione sztucznym pokarmem?

Dzieci karmione piersią lepiej odpowiadają na szczepienia, gdyż mleko matki zawiera wiele substancji czynnych wpływających pozytywnie na układ odpornościowy dziecka. Matka karmiąc piersią przekazuje również przeciwciała zwalczające drobnoustroje, ale tylko te, z którymi miała styczność. Matczyne mleko jest dyskretnym wspomagaczem odporności, który w połączeniu ze szczepieniami tworzy silniejszą odpowiedź immunologiczną. Dzieci szczepione podczas karmienia piersią lepiej odpowiadają na szczepienia niż karmione sztucznym pokarmem. Dzieje się tak, dlatego, że pokarm matki jest uniwersalnym wzmacniaczem odporności również po szczepieniu.

Szczepionki są bezpieczne

Szczepionki są bezpieczne – przechodzą aż 3 fazy badań, zanim zostaną zarejestrowane i dopuszczone do stosowania. Jeśli szczepionka jest bezpieczna – zostaje zarejestrowana, ale nadal prowadzone są badania kliniczne: badania IV fazy oraz rejestracja objawów występujących po przyjęciu preparatu. Warto dodać, że uwzględnia się wszystkie poważne zdarzenia medyczne, które miały miejsce w ciągu 4 tygodni po szczepieniu, a w niektórych przypadkach jeszcze później.
Bezpieczeństwo szczepień potwierdzają też wieloletnie, szerokie badania obserwacyjne dużych grup zaszczepionych pacjentów.

Szczepienia pozwalają uniknąć powikłań, które mogą pojawić się po przejściu choroby

Szczepienia należą do największych osiągnięć medycyny – każdego roku ratują miliony osób na całym świecie. Pozwoliły zlikwidować niektóre choroby (np. ospę prawdziwą) lub znacząco je ograniczyć. Skuteczność szczepionek jest w większości przypadków porównywalna z odpornością po przechorowaniu. Jednakże, przejście choroby może być dodatkowo obarczone wystąpieniem powikłań, których skala i skutki są trudne do przewidzenia.

Przebycie choroby nie zawsze daje odporność?

Przebycie choroby nie musi skutkować wytworzeniem odporności, a może być niebezpieczne dla zdrowia i życia. Bakterie otoczkowe (m.in. pneumokokimeningokoki, pałeczka okrężnicy, Hib) potrafią doskonale się kamuflować. Ich otoczka (złożona z wielocukrów) sprawia, że są nierozpoznawalne przez ludzki układ odpornościowy, co warunkuje szybki rozwój choroby. Ponadto, w tej sytuacji organizm nie potrafi wytworzyć pamięci immunologicznej. Odporności na całe życie nie gwarantuje również przechorowanie krztuśca – w czasie choroby tworzą się jedynie nietrwałe przeciwciała, a nie długo żyjące komórki pamięci.

Szczepionki przeciw wirusowi HPV wywołują choroby autoimmunologiczne

Szczepionki przeciw wirusowi HPV są bezpieczne. Osoby szczepione i nieszczepione przeciw HPV mają takie same szanse na zachorowanie na choroby autoimmunologiczne.  Wyniki badań wykazały, że szczepionki przeciw wirusowi HPV nie wykazują żadnego związku z zapadalnością na choroby autoimmunologiczne.

Dzieci szczepione mogą roznosić bakterie lub wirusy i zarazić osoby z osłabioną odpornością

Dzieci szczepione nie roznoszą bakterii podanych im w preparacie szczepionkowym. Jedyną szczepionką żywą bakteryjną jest szczepionka przeciwgruźlicza BCG. W Polsce nie stwierdzono ani jednego przypadku takiego zachorowania.

Dzieci szczepione preparatami zawierającymi żywe, atenuowane (osłabione) szczepy wirusa nie powinny mieć natomiast kontaktu z osobami z bardzo poważnie obniżoną odpornością. W takiej grupie są np. chorzy na AIDS, pacjenci po przeszczepach narządów na lekach immunosupresyjnych lub osoby intensywnie leczone na nowotwory. Dotyczy to więc pacjentów w naprawdę poważnym stanie, Z pewnością nie będzie to np. babcia, bo ma 70 lat ani mama, bo niedawno chorowała na grypę.

Szczepionka przeciw wirusowi HPV może spowodować śmierć

Szczepionka przeciw wirusowi HPV jest bezpieczna dla zdrowia i życia. Do VAERS, systemu monitorującego efekty uboczne szczepionek w USA, zgłoszono kilka przypadków śmiertelnych wśród osób, którym podano szczepionkę, ale to nie ona była przyczyną zgonu. Wszystkie przypadki śmiertelne zostały zbadane przez lekarzy pracujących w CDC i FDA. Szczegółowa analiza każdego przypadku śmiertelnego po podaniu szczepionki przeciw HPV wykazała, że:

  • nie ma żadnej prawidłowości związanej z czasem po podaniu szczepionki,
  • nie ma prawidłowości związanej z ilością podanych dawek lub kombinacji szczepionek,
  • nie ma przyczyny zgonu, która sugerowałaby, że szczepionka przeciw HPV była odpowiedzialna za którykolwiek ze zgonów.
Szczepionka przeciw wirusowi HPV jest bezpieczna

Szczepionka przeciw wirusowi HPV jest bezpieczna, co potwierdzają wieloletnie badania. Od czerwca 2006 roku, kiedy to szczepionka została zatwierdzona przez FDA (Food and Drug Administration, Agencja ds. Żywności i Leków) w USA podano około 79 milionów szczepionek. 25 lipca 2014 roku, CDC (Centre for Disease Control and Prevention, Centrum Kontroli Chorób i Prewencji) w USA opublikowało dane potwierdzające bezpieczeństwo i skuteczność szczepionek dwuwalentnych oraz czterowalentnych. Dodatkowo, 27 marca 2015 roku CDC opublikowało dane i zalecenia Komitetu Doradczego w Sprawach Praktyk Immunizacji (Advisory Committee on Immunization Practices) dotyczące szczepionki dziewięciowalentnej. Wszystkie szczepionki używane w USA, w tym szczepionka przeciw wirusowi HPV muszą przejść wieloletnie testy bezpieczeństwa, zanim otrzymają licencją FDA. Podczas badań poprzedzających otrzymanie licencji szczepionkę dziewieciowalnetną badano na ponad 13 tysiącach kobiet i mężczyzn, szczepionkę czterowalntną na ponad 29 tysiącach kobiet i mężczyzn, zaś dwuwalentną przebadano na ponad 30 tysiącach kobiet. Wszystkie szczepionki okazały się bezpieczne i skuteczne.

Szczepionka przeciw wirusowi HPV powoduje przedwczesne wygasanie czynności jajników

Szczepionka przeciw wirusowi HPV nie powoduje przedwczesnego wygasania czynności jajników. Zgłoszono łącznie 6 przypadków wystąpienia tego zaburzenia po podaniu szczepionki. Wszystkie zostały zbadane. Zarówno CDC (Centre for Disease Control and Prevention, Centrum Kontroli Chorób i Prewencji), jak i FDA (Food and Drug Administration, Agencja ds. Żywności i Leków) nie znalazły dowodów na to, że szczepionka przeciw wirusowi HPV mogła spowodować przedwczesne wygasanie czynności jajników. Bezpieczeństwo szczepionki jest stale monitorowane.